|
Untitled Document
|
Yazmaların Fiziksel Özellikleri - Süsleme Sanatı
YAZMALARIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
SÜSLEME SANATI İlhanlı,
Timurlu, Memluk ve Selçuklu dönemlerinde süslemelerde benzerlikler
görülür. Ancak, malzemenin kullanılması yörelere göre değişiklik
gösterir.
2.1.SÜSLEME SANATINDA KULLANILAN TERİMLER:
Desen: Yalnız çizgilerle boyasız olarak yapılan resim.
Motif: Süslemelerde tekrarlanan biçim-öge.
Figür: Resim ve heykelde insan ve hayvan görüntüsü.
Kompozisyon: Bir sanat eserinde kurallara dayalı ve estetik anlamlı düzen kurma.
Üslûp: Bir devrin ya da bir sanatçının kişiliği, bir eserin teknik, renk, kompozisyon biçim ve anlatım bakımından özellikleri.
Üslûplaştırma: Gerçek şekil ve motiflerin karakterini kaybettirmeden basitleştirerek, süslemeyi şematik hale sokmak
Üslûp türleri:
Selçuk, Bursa, Edirne, klasik, barok, rokoko, yeni klasik, uyanış gibi
bölüm ve karışımlar gösterir. Her uygarlığın kendi adını taşıyan özel
ya da karışık üslupları vardır.
2.2.SÜSLEME SANATINDA KULLANILAN MOTİFLER:
İslam süsleme sanatlarında figür ve tasvirlere pek yer
verilmediğinden, motifler geometrik düzenlemelerle beraber büyük önem
kazanmıştır. Yüzyıllar içinde gelişerek çeşitlilik kazanan süsleme
elemanı motifleri belli gruplar içinde toplayarak sınıflandırmak,
bunları tanımaya kolaylık sağlayacaktır. Bu motifleri üç grupta
inceleyebiliriz:
Bitkisel motifler (naturalist motifler) Palmet-lotus Çiçekler , yapraklar, ağaçlar Soyut Motifler Rumi Münhanî Sembolik motifler Bulutlar Çintamâni ve üç benek A.Bitkisel Motifler (natüralist motifler):
Kendi içinde iki gruba ayrlır:
PALMET-LOTUS
a.Palmetus-Lotüs:
Çoğunlukla beraber kullanılan bu iki motiften, Lotus, nilüfer çiçeğinin
sadeleştirilmiş şeklidir. Palmet ise, kaynağı Asurlular olarak bilinen
bir motiftir. Çok zengin çeşitleri olan bu motifler İslam eserlerinde
sade ve zarif görünümleriyle çizilmişlerdir.
 HATAî (HATAYİ)
 Hatayi çiçek motifleri
b.Çiçekler (Hatai):
Gül, gül goncası ve benzer çiceklerin boyuna kesitinin anatomik
hatların üslûplaştırılmış görünümleriyle çizilmiş şekline denir. Bazı
kitaplarda bu motifin Timur Devleti zamanında Çin Türkistan ından
getirtilerek kullanılmaya başlandığı anlatılırsa da bu doğru değildir.
11. yüzyıl başlarında Karahanlılar Devleti zamanında Çin Türkistanına
-"Hatay-Hıtay-Huten" diye adlandırılan ülke- bir sanatçı gönderilip
orada "hitay sanatını" öğrenen sanatçı ülkesinde döndüğünde İslam
süsleme sanatlarında hatai motifi ile hatai üslubunun temelini atmış
olur.
 PENÇ
c.Penç:
Gül, gül goncası, papatya ve benzer çiçeklerin kuş bakışı görünüşünün
stilize edilerek çizilmiş şekilleridir. Çiçekler yapraklarına göre
biçimlendirilirler. Pençberk: 5 lik yaprak demektir. 13. ve 14.
yüzyıllarda sevilerek kullanılan hatai motifi ile 15. yüzyılda yavaş
yavaş diğer narçiçeği, nergis, sümbül gibi çiçeklerin de katılımıyla
süsleme sanatında rumilerin ve geometrik düzenlemelerin yerini
natüralist düzenlemeler almaya başlar. Özellikle 16. yüzyılda lale
çiceğinin tezyini sanatlarda kullanılmaya başlamasıyla yepyeni bir
dönemi başlatır.
 YAPRAKLAR
d.Yapraklar:
Süsleme sanatlarında diğer bir özellikte her çiçeğin kendi yaprağıyla
kullanılmış olmasıdır. Hiçbir zaman bir gül bir karanfil yaprağıyla
birlikte çizilmemiştir. Bu özellikten başka hançer yaprağı adı verilen
kavisli iri ve büyük yapraklar kullanılmış ve sadece bu yapraklarla
yapılan kompozisyonlar olmuştur. Bu kompozisyonlarda Hayvan figürleri
de görülür. 16. yüzyılın bu süsleme tarzı "saz üslubu" diye
adlandırılır.
e.Ağaçlar: Süsleme sanatında daha çok
ölümü ve cenneti sembolize eden ağaçlar kullanılmıştır. Selvi (Servi)
ölümü ve aynı zamanda halk arasında ince ve uzun boylu sevgiliyi de
sembolize eder. Nar ağacı ise cenneti temsil ettiği için severek
kullanılmıştır.
Tarih:2008-03-05 Hit: 14
|
|
| Günün Resmi |
|
Son Eklenen 5 Resim
Son Eklenen 5 Video
|