Adana ilimiz.
Yüzölçümü: 17.253 km²
Nüfus: 1.934.907 (1990)
İl Trafik No: 01
İLÇELER:
Adana ilinin ilçeleri; Seyhan, Yüreğir, Aladağ, Ceyhan, Feke,
İmamoğlu, Karaisalı, Karataş, Kozan, Pozantı, Saimbeyli, Tufanbeyli ve
Yumurtalık' tır.
Aladağ: Adana'ya 105 km. uzaklıkta olan bu ilçede antik devirden
kalma bir ören yeri ile harap Ortaçağ kalesi, Akören beldesindeki Kırık
Kilise harabeleri çok önemlidir. 40 km mesafedeki Acısu içmesi, Meydan
yaylasında Bığbığı mağarası bulunmaktadır.
Ceyhan: Adana il merkezine 47 km uzaklıktadır. Adana-Ceyhan karayolu
üzerinde 700 m. uzunluğunda dört cepheli masif kaya üzerinde etkileyici
görünümlü Yılan Kale, Ulucami, Mecidiye Cami ve Durhasan Dede Türbesi
ilçenin önemli turistik değerleridir. Yılankale'nin güneybatısında,
Sirkeli Höyüğü vardır.Höyüğün Ceyhan nehrine bakan kuzey kayalıklarında
Hitit Krallarından Muvattali'nin sakallı ve uzun elbiseli rölyefi
görülür. Anadolu'nun en eski Hitit kabartmasıdır. Kurtkulağı
Beldesi'nde bulunan Kurtkulağı Kervansarayı 1693 yılında yapılmış olup
eski Halep kervan yolu üzerindedir. Kervansaray 'da yörenin etnografik
eserleri sergilenmektedir.
Feke: İl merkezine bağlı Tepe Mahallerinde 1945 yılında Bizans
tapınağının zemin mozaikleri ortaya çıkarılmıştır. Feke kalesinin 12.
yy.da Bizanslılar veya Selçuklular tarafından yapıldığı sanılmaktadır.
Rafting için ülkemizin en elverişli ırmaklarından olan Göksu, bu ilçede
bulunmaktadır. Ayrıca çok sayıda yaylalar vardır.
İmamoğlu: İl merkezine 45 km. uzaklıktaki ilçenin önemli turistik değeri İmamoğlu Yeraltı Şehridir.
Karaisalı: İl merkezine 47 km. mesafede bulunan ilçenin 8 km. kuzey
batısında Milvan Kale, 17 km. batısında 1912 yılında Almanlar
tarafından yapılan Alman Köprüsü, 12 km. güneyinde Altınova köyü
yakınlarında tarihi İpek Yolu güzergahında Kesiri Han önemli tarihi
eserleridir. Yerköprü mesire yeri ve Kızıldağ Yaylası görülmeye
değerdir.
Karataş: İl merkezine 47 km. mesafedeki ilçe coğrafi konumu ile İlk
Çağda büyük önem taşımış bir şehirdir. Magarsus adıyla anılan bu kent
bugünkü yerleşim yerinin 5 km. batısında yer almaktaydı. Karataş'ta
Osmanlılardan kalma iki han vardır. Ramsar sözleşmesinde yer alan
Akyatan Gölü ve Kuş Cenneti bu ilçededir.
Kozan: İl merkezine 72 km. mesafededir. Kozan Kalesi, Asurlular
tarafından yapılmıştır. Önemli eserlerinden biri olan Hoşkadem Cami
1448 yılında Mısır Kölemen Sultanı Abdullah Hoşkadem tarafından
yaptırılmıştır.
Kozan'ın 22 km. güney doğusunda Dilekkaya köyünün 2 km. uzağında bir
ada gibi yükselen tepenin üzerinde Anavarza şehri M.Ö. 9. yüzyılda
Asurlular tarafından kurulmuştur. Kaya mezarları, kilise, sarnıç gibi
eserler bugüne ulaşan kalıntılardır. Ayrıca 18 çeşit deniz hayvanını
gösteren Anavarza mozaikleri bulunmaktadır. Kozan ilçesine 10 km.
uzaklıktaki Dağılcak, mesire yeri ve yaylaları ile ünlüdür.
Pozantı: İl merkezine 116 km. mesafededir. Coğrafi konumu nedeniyle
tarihte önemli olaylara sahne olmuştur. Eski ve yeni Anakşa kaleleri,
Torosların en önemli geçidi olan Gülek Boğazı'nın girişindedir. Gülek
boğazı ile Tekir yaylası arasındaki Kızıltabya ve Aktabya kaleleri
ilçenin önemli turistik mekanlarındandır.
Saimbeyli: Adana il merkezine 156 km. mesafededir. Eski adı
Haçin'dir. Burada Orta Çağda yapılmış kale ve kiliseler bulunmaktadır.
Seyhan: İlçenin bulunduğu yöre, pek çok uygarlıklara sahne olmuştur.
İlçenin başlıca eserleri Büyük Saat Kulesi, Taş Köprü, Yağ Cami ve
Medresesi, Hasanağa Cami, Kemeraltı Cami, Ulu Cami Külliyesi, Yeni
Cami, Çarşı Hamamı, Bebekli Kilise (Kilisenin tepesinde tunçtan
yapılmış Meryem Ana heykelinin bebeğe benzemesi nedeniyle bu ad
verilmiştir.) dir. Ayrıca Eski Adana Mahalleleri ve evleri görülmeye
değerdir.
Tufanbeyli: İl merkezine 200 km. mesafededir. İlçenin 20 km.
kuzeydoğusunda Hititlerin dini merkezi konumunda olan "Şar" kenti
Hieropolis ve Çomana adları ile tanınır. Romalılardan kalma açık hava
tiyatrosu, Bizans kilise kalıntısı, ana tanrıça tapınağının kapısı
olduğu sanılan Alakapı antik şehrin sağlam kalmış yapılarıdır. Şar
harabelerinin güneyinde Doğanbeyli köyü yakınında höyükler, batıda
Hanyeri yakınında Hitit anıtı önemli eserlerdir.
Yumurtalık: İl merkezine 81 km mesafededir. İlçenin en önemli
eserleri Ayas ve Atlas kalesi, Süleymaniye Kulesi ve Marko Polo
İskelesidir. Akdeniz'de kıyısı bulunan ilçenin balıkçı barınağı
bulunmaktadır.
Yüreğir: Yüreğir'in en önemli eseri Ceyhan nehri kıyısında bugün
Yakapınarı'nın bulunduğu yerde kurulan Misis Antik Kenti, Roma ve
Memluk Döneminde önemini korumuştur. Ceyhan nehri üzerinde 4. yüzyılda
Bizans imparatoru Flauius Constantinus tarafından yaptırılan Misis
Köprüsü'nün yakınındaki mozaikler, Roma bazilikası, su kemeri, stadyum,
hamam, kervansaray ve mescit görülebilir.
NASIL GİDİLİR
Karayolu: D-400 Karayolu ve uluslararası TEM otoyolu ile Adana'ya
ulaşılır. Ankara' dan Aksaray , Pozantı üzerinden 472 km, İzmir'den
Afyon Konya Ereğli üzerinden 873 km. İstanbul'dan Bolu, Ankara, Aksaray
Pozantı 909 km sonra Adana'ya ulaşılabilir. Şehir merkezine uzaklığı 5
km. olan otogardan, Türkiye'nin her yerine otobüs seferleri
bulunmaktadır.
Otogar Tel: (+90-322) 428 20 47
Demiryolu: Adana demiryolu ile İç Anadolu , Antep ve Mersin'e bağlıdır.
Adana Garının şehir merkezine uzaklığı 1 km.' dir.
İstasyon Tel: (+90-322) 453 31 72
Havayolu: Havayolu Şakirpaşa HAva Limanı'ndan sağlanmaktadır. 2750 x
45m² ebadında her türkü gövdeli uçağın iniş ve kalkışına uygun bir
piste sahiptir. Şakirpaşa Hava Limanı uluslararası trafiğe açıktır.
Tarifli ve düzenli seferlerle direk olarak Almanya, K.K.T.C. ve
Arabistan'a İstanbul üzerinden de tüm dünya ülkelerine dış hat
seferleri yapılmaktadır. Yaz aylarında trafik yoğunluğuna paralel
olarak charter seferleri bulunmaktadır.
Denizyolu: Adana il sınırları içerisinde uluslararası petrol ve yük
taşımacılığına açık Botas Limanı ve Toros Gübre Fabrikaları Limanı
bulunmaktadır.
GEZİLECEK YERLER
MÜZELER VE ÖRENYERLERİ
Adana Müzesi
Adres: Seyhan Cad. Adana
Tel: (322) 454 38 55
Faks: (322) 454 38 56
Adana Etnografya Müzesi
Adana Arkeoloji Müzesi
Adana Atatürk Müzesi
Misis Mozaik Müzesi
Anavarza (Dilekkaya Köyü) Ören Yeri: Adana’nın Ceyhan ilçesi,
Kozan-Kadirli yolunun yaklaşık 20. km’sinde Dilekkaya köyü
yakınındadır. Çukurova’nın ortasında birdenbire yükselen büyük bir kaya
kütlesinin önünde kurulmuştur. Roma İmparatorluğu döneminde “Anazarbus”
olarak anılmıştır. Kentin Roma imparatorluk devri öncesi tarihi
hakkında hemen hemen hiçbir bilgi yoktur. Roma imparatorlarından
Septimius Severus’un, Pescennius Niger ile yaptığı iktidar savaşı
sırasında, Severus’un tarafını tutan kent, Severus’un 194 yılında galip
gelerek imparatorluğun tek hâkimi olmasından sonra ödüllendirilerek
tarihinin en parlak dönemini yaşamaya başlamıştır. M.S.204-205 yılında
Kilikia, İsauria ve Likaonia eyaletlerinin metropolisi olmuştur.
Anavarza, 408 yılında antik Kilikia eyaletinin baş kenti olmuştur.
Şehrin Kalesi, Roma ve İslami dönemlere ilişkin izler taşımaktadır.
Ören yerinde ayakta kalan kalıntılardan surlar, zafer takkı, kale,
sütunlar ve mozaikli iki havuz görülmeye değer niteliktedir. Günümüzde
açık hava müzesi olarak faaliyet göstermektedir.
Şar (Şar Köy) Ören Yeri: Toros Dağları üzerinde Adana’ya 210 km.
uzaklıktaki Tufanbeyli ilçesinin 20 km. kuzeydoğusundaki Şar Köyü’nde
yer almaktadır. Şar, Hitit döneminde “Komana” adıyla bilinen önemli bir
merkezdir. Ayrıca Roma devrinden kalma açık hava tiyatrosu, Bizans
devrinden kalma kilise ve mermer bloklardan inşa edilmiş 6 m. boyundaki
"Ala Kapı" görülmeye değer eserlerdendir.
Misis (Yakapınar) Ören Yeri: Misis antik kenti, Ceyhan Nehri
kenarında, tarihi İpek Yolu üzerinde kurulmuş, Adana’dan sonra gelen
ikinci bir geçit durumundadır. Misis'in tarihi, antik kentin üzerinde
bulunduğu ve Neolitik Çağ’a tarihlenen höyük ile başlar. Misis’i Truva
kahramanlarından Mopsos’un kurmuş olduğu söylenmektedir. Hitit, Assur,
Makedonya ve Seleukosların eline geçmiş, Roma ve Bizans devirlerinde de
önemli bir merkez olmuştur. M.S. 8. yüzyıldan itibaren Abbasiler
döneminde yeniden imar edilmiştir. 1517 yılından sonra Osmanlı
Devleti’nin hâkimiyetine girmiş olan Misis’te bugün ayakta kalmış olan
eserler M.S. 4. yüzyıla ait bir bazilikanın mozaik taban döşemeleri,
dokuz gözlü bir taş köprü, akropoldeki surlar, sukemerleri ve hamam
kalıntıları ile Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden kalan Havraniye
Kervansarayı ve tek kubbeli mescittir.
Magarsos Ören Yeri: Adana’nın sahil ilçesi Karataş’ta Dört Direkli
mevkiindedir. Antik Kilikia’nın önemli kentlerinden olan Mallos’un dini
merkezi olan Magarsos, tapınaklarıyla tanınmış, özellikle Büyük
İskender’in dua ettiği Athena Tapınağı ile ün kazanmıştır. Deniz
boyunca uzanan şehir surları, tiyatro, stadium, kilise ve hamam
kalıntıları ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir.
Ayas (Aigaiai - Yumurtalık) Ören Yeri: Kurulduğu tarih tam olarak
bilinmeyen Ayas (Aigaiai) antik kenti Helenistik devirde Bergama’daki
gibi dünyanın üç asklepieion tapınağından biri ile ünlü idi. Roma
imparatorluk döneminde gelişmesini devam ettiren Ayas, Ortaçağ’da
doğunun Akdeniz’e açılan en önemli liman kentlerinden biri olmuştur.
Özellikle Ceneviz ve Venedikli tüccarlar Aigaiai Limanı’nda
koloniler kurmuşlardır. Ünlü seyyah Marco Polo Çin seyahati için 1268
yılında bu limandan karaya çıkmış, seyahatini tamamladıktan sonra yine
bu limandan gemiye binip Venedik’e dönmüştür. Ayrıca Ayas ve Atlas
kaleleri, Kanuni Sultan Süleyman döneminde yaptırılan üç katlı
gözetleme kulesi, Osmanlı ve Roma hamamları kentin tarihi zenginliğini
artırmaktadır.
Akören Ören Yeri: Toroslar üzerindeki Aladağ ilçesinin bir beldesi
olan Akören yeni tespit edilmiş bir ören yeridir. Yapılan araştırmalara
göre iki mahalleden oluşan ören yerinde ayakta kalmış dört adet kilise,
yapı kalıntıları ve caddeler saptanmıştır. Kazılardan elde edilen
yazıtların incelenmesinden burasının Roma devrinden beri yayla olarak
kullanıldığı anlaşılmaktadır.
Ceyhan-Sirkeli Muvattali Kabartması ve Ören Yeri: Eski Misis-Ceyhan
karayolu üzerinde yer alan Sirkeli köyünde Ceyhan Nehri kenarında bir
kaya kütlesinin üzerinde bulunmaktadır.
Yakında Sirkeli Höyüğü bulunur. Hitit İmparatoru Muvattali, Mısır
Firavunu Ramses ile yaptığı ünlü Kadeş Savaşı’na giderken buraya
uğramış ve bu olaydan sonra Hititler tarafından bu yerin kutsallığına
inanılmıştır. Muvattali kabartması Anadolu’daki en eski Hitit
kabartması olması ile de ayrı bir öneme sahiptir.
Tepebağ Evleri: Eski Adana evleri, aynı adlı Tepebağ Höyüğü'nün
üzerinde ve eteklerindedir. Tarihi sur içindeki Adana şehrinin yüzlerce
yıllık kültürü burada saklıdır. Tepebağ Evleri'nin çoğu 18. yüzyılda
yapılmıştır.
Kastabala Örenyeri
KALELER
Yılan Kale: Misis ile Ceyhan arasında, ovaya hâkim bir tepe
üzerindedir. İç Anadolu’dan gelip Gülek Boğazı yoluyla Adana, Misis,
Payas ve Antakya’dan geçen tarihi istila ve kervan yolunun üzerinde
bulunan kale, dağ kaleleri zincirinin ilk halkasıdır. Halk arasında
“Şahmeran Kalesi” olarak da bilinen kalede Şeyh Meran adlı bir kişinin
yılan yetiştirip terbiye ettiği söylentisi yaygındır.
Dumlu Kalesi: Ceyhan’ın 17 km. kuzeybatısında Sağkaya bucağının
Dumlu (Tumlu) köyünün batısında ve 75 m. kadar yükseklikteki sert
kalkerli bir tepe üzerindedir. 12. yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır.
Çevresi 800 metredir. Sekiz burçludur. Ovaya bakan doğu köşesinde
gözetleme kulesi bulunmaktadır. Tek kapısı doğuya bakmaktadır. Kale
içerisinde yapı kalıntıları ve sarnıçlar yer almaktadır. Tepe etrafında
kaya mezarları görülmektedir.
Kozan Kalesi ve Manastırı: Assurlular tarafından yaptırılmıştır.
Kozan Kalesi (Sis) tarihi yol üzerinde stratejik yönden önemli bir
konumdadır. 9. yüzyılda Abbasilerin, 11. yüzyılda Selçukluların ve daha
sonra Haçlıların eline geçmiştir. Her üç yılda bir yapılan vaftiz yağı
çıkarma törenleri nedeniyle, Hıristiyan dünyasının önemli
merkezlerinden olmuştur.
KONAKLAR
Ramazanoğlu Konağı: Ramazanoğlu Halil Bey tarafından 1489 yılında
yaptırılmıştır. Üç katlıdır ve kesme taştandır. Adana’nın en eski ev
örneklerindendir. Harem bölümü ayakta olup, selamlık kısmı yıkılmıştır.
Daha sonraki yıllarda tüccarların tuz pazarı kurması nedeniyle “Tuz
Hanı” adı verilmiştir.
CAMİLER
Cami ve Kiliseler
Akça (Ağca) Mescit: Adana’nın en eski Türk yapısı olan Akça Mescit,
1489 yılında Türkmen Beyi Ağca tarafından yaptırılmıştır. Kapısı ve
mihrabı göz alıcı üç sıra taş mermerle kaplıdır.
Bebekli Kilise: 1880-90 yılları arasında yapılan kilisenin esas ismi
Saint Paul’dür. Kilisenin tepesinde Meryem Ana’nın 2.5 metrelik tunç
heykeli bulunmaktadır. Heykelin bebeğe benzemesi nedeniyle halk
arasında Bebekli Kilise olarak bilinir.
Büyük Saat Kulesi: Tarihi Ulu Cami Külliyesi içinde, 1882 yılında
Vali Abidin Paşa tarafından yaptırılmıştır. Kesme taştan dikdörtgen
kesitli 32 m. yükseklikte bir kuledir. Resmi dairelerin zamanlarını ve
ezan vakitlerini göstermek için yapılmıştır.
HAMAMLAR
Çarşı Hamamı: Ramazanoğlu Piri Bey tarafından 1529 yılında
yaptırılmıştır. Soğukluk, sıcaklık bölümü ve halvet odalarıyla klasik
Osmanlı hamam mimarisinin tipik örneklerindendir. Giriş kapısındaki taş
işçiliği ilginçtir.
KERVANSARAYLAR, BEDESTENLER
Kurtkulağı Kervansarayı: Kurtkulağı Kervansarayı, Ceyhan’ın 12 km.
güneydoğusunda Kurtkulağı beldesindedir. 17. yüzyıl sonunda Hüseyin
Paşa tarafından eski Halep kervan yolu üzerinde yaptırılmıştır. Büyük
kesme taşlarla yapılmıştır. 23.60x45.75 m. boyutlarındadır. 1.80x2.15
m’lik kalın ayaklar ve kemerlerle örtülü odalar sivri kemerli ikişer
pencere ile aydınlanmaktadır. Kervansarayın hemen yanında, aynı döneme
ait ilginç bir mimarisi olan tarihi cami bulunmaktadır.
Bedesten: Eski Belediye Caddesi üzerindedir. Ramazanoğlu Halil Bey
ve oğlu Piri Mehmet Paşa tarafından 16. yüzyılda yaptırılmıştır.
“Kapalı Çarşı” olarak da bilinmektedir. Adana’nın en canlı ticaret
merkezi olmuştur. Halen bu önemi sürmektedir.
KAPLICALAR
Termal
Bahçe ilçesindeki Haruniye Termal Turizm Merkezi, Aladağ
yakınlarındaki Acısu içmesi, Ceyhan'daki Tahtalıköy, Kokarpınar içmesi
ve Kurttepe içmesi çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılan şifalı
sulardır.
PLAJLAR
İlin Akdeniz kıyısındaki Karataş ve Yumurtalık ilçeleri kıyı turizmi açısından önemlidir.
YAYLALAR
Tekir, Bürücek, Aladağlar, Horzum Fındıklı, Hamidiye, Asar, Asmacık,
Armutoluk, Belemedik, Meydan, Çamlıyayla ve Kızıldağ yaylaları eşsiz
güzelliğiyle yayla turizmi için önemlidir.
KÖPRÜLER
Taşköprü: Adana Müzesi’ndeki kitabede mimar Auxentios tarafından 4.
yüzyılda yapıldığı yazılıdır. 319 m. uzunluğunda ve 13 m. yüksekliğinde
olan köprü, yanlardan ortaya doğru büyüyen 21 yuvarlak kemerden
ibarettir. Bunlardan ancak 14’ü sağlamdır. Ortadaki büyük kemerde iki
aslan kabartması vardır.
KORUNAN ALANLAR
Yumurtalık Tabiatı Koruma Alanı
Konumu Doğu Akdeniz Bölgesinde, Adana ili, Karataş ilçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Saha; 16430 Ha. büyüklüğündedir.
Ulaşım Karataş-adana yolu ile Yumurtalık-Adana yoluyla
ulaşılmaktadır. Tabiatı Koruma Alanı Karataş ilçe merkezine 35.
km,Yumurtalık ilçe merkezine 30 km. mesafededir.
Özellikleri Seyhan-Ceyhan deltası, göl lagünleri, kıyı kumulları,
barındırdığı bitki ve hayvan türleri, tarihi ve kültürel değerleri ile
kompleks bir yapı oluşturmaktadır.
Sulak alan kompleksi, kuş göç yolu üzerinde bulunmakta olup, kışın
kuş populasyonları çok yüksek değerlere ulaşmaktadır. Kuşların
göçlerinin emniyetleri bir şekilde tamamlanması bakımından son derece
önemli bir mevkiinde bulunmanın yanı sıra, soğuk kış şartlarında Orta
Anadolu'daki göllerin donması su kuşlarına çok önemli bir kışlak görevi
yapmaktadır.
Akyatan ve Ağyatan gölleri barındırdığı kuş türleri açısından
Türkiye'deki "A sınıfı" niteliğindeki 19 sulak alandan 2'sini
oluşturmaktadır. Ayrıca nesli tehlikeye düşmüş 2 tür deniz
kaplumbağasının (Caretta caretta) ve özellikle (Cheloria Mydas)
Akdeniz'de varlığını sürdürebilmesi açısından da bu alanlar önemlidir.
Ayrıca Yumurtalık Lagünü ülkemizde Halep Çamının(Pinus Halepensis)'in
nadir yayılış alanıdır.
Saha; Türkiye'nin Akdeniz kıyılarında yer alan 17 deniz kaplumbağası
yuvalama alanlarından birisidir. Özellikle Akdeniz'de yok olma
tehlikesi içinde bulunan Chelonia Mydas türü kaplumbağa için son
sığınma alanlarıdır.
SPORTİF FAALİYETLER
Adana ili baraj gölünde sörf yapılmaktadır. Yaylalarda trekking ve
atlı doğa sporu güzergahları mevcuttur. Bisiklet sürüşü için çok
elverişli güzergahlar vardır. Seyhan ve Ceyhan nehirleri baraj gölleri
olta balıkçılığı için uygun mekanlardır.
Av potansiyeli yüksek olan ilde Torosların yamaçlarında yaban
keçisi, ala geyik ve karaca av hayvanı üretme sahaları kurulmuştur.
Akarsularda bol miktarda alabalık yaşamaktadır.
Rafting için çok elverişli ırmaklarından biri olan Göksu, Adana il merkezine 121 km. mesafede olan Feke ilçesindedir.
KUŞ GÖZLEM ALANI
Aladağlar: Kuş Alanı, Tuzla Gölü Kuş Alanı, Akyatan Gölü Kuş Alanı,
Ağyatan Gölü Kuş Alanı, Yumurtalık Lagünleri Kuş Alanı Adana İli
sınırlarında bulunmaktadır.
COĞRAFYA
Adana Seyhan nehrinin her iki yakasında kurulmuş, Akdeniz de
yaklaşık olarak 160 km. kıyısı bulunan, nüfus büyüklüğü açısından
Türkiye'nin 4. ilidir. Adana, kuzeyden Kayseri, kuzey batıdan Niğde,
batıdan İçel, doğudan Kahramanmaraş ve Osmaniye, güneybatıdan Hatay il
sınırları ile çevrilidir.
Adana'da coğrafi yapıya uygun olarak dağlık ve ovalık kesimde iklim
değişiklik göstermektedir. Ovalık alanın iklim yapısı Akdeniz
iklimidir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır. Dağlık
alanlarda ise kara iklimi hakimdir ve kışın yağışlar kar şeklindedir.
TARİHÇE
1950’den sonra yoğun bir gelişme gösteren kentin yerleşim tarihi
Tepebağ Höyüğü’ndeki surlarla çevrili yerleşim ile Neolitik Çağ’a
inmektedir. Kent prehistorik devirlerden itibaren Anadolu’yu Gülek
Boğazı ile Tarsus’a bağlayan yol üzerinde olduğundan önemlidir. Hitit
İmparatorluğu yıkıldıktan sonra kurulan Geç Hitit Krallığı sınırları
içinde kalan bölge daha sonra sırasıyla Assur, Pers ve Büyük
İskender’in egemenliğine girmiştir. İskender’in ölümünden sonra önce
Seleukoslar, M.Ö. 66’da da Romalı Konsül Pompeius tarafından ele
geçirilmiştir. Roma ve Bizans devirlerinde önem kazanan kent, 704’te
Araplarca ele geçirildiyse de 9. yüzyılda tekrar Bizans egemenliğini
tanımıştır. 11. yüzyıl sonunda Selçukluların, 14. yüzyıl ortalarında da
Memlukluların egemenliği görülmektedir. Yavuz Sultan Selim’in Mısır
Seferi sırasında Osmanlı topraklarına dahil olmuştur. 1833’te Mısır
Valisi Mehmet Ali Paşa’nın işgaline uğrayan kent, 1840’ta Londra
Antlaşması ile yeniden Osmanlı yönetimine girmiştir. 1867’de kurulan
Adana vilayetinin merkezi olan Adana, I. Dünya Savaşı’nın ardından
Fransızlar tarafından işgal edilmiştir. Fransızlar 5 Ocak 1922’de Adana
İtilafnamesi hükümleri uyarınca kenti boşaltmışlardır.
NE YENİR?
Adana yöresinin zengin bir mutfağı bulunmaktadır. Mutfağın bu kadar
zengin olmasının nedeni çeşitli kültürlerin etkisinde kalmasıdır. Adana
yemeklerinin en büyük özelliği un, bulgur, et ve çeşitli baharatların
kullanılmasıdır. Aynı zamanda süt, yoğurt, peynir ve çökelek de bol
miktarda kullanılmaktadır. Adana kebabı çok ünlüdür. Bunun yanında bol
yeşillik, ezme, salata yenir ve mevsimine göre ayran veya yöreye özgü
şalgam suyu içilir. Kesme ya da hamur çorbası, yüzük çorbası, düğün
çorbası, sebze yemeklerinden süllüm, mercimekli ıspanak başı, kabak
çintmesi, bulgur yemeklerinden ekşili topalak, sarmısaklı köfte, içli
köfte, sakatat dolması, kebaplardan Adana kebabı, çingene kebabı,
içeceklerden şalgam veya meyan kökü, tatlılardan karakuş tatlısı, taş
kadayıfı ve halka tatlısı Adana mutfağının özgün yemeklerindendir.
Adana'dan Yemek Tarifleri
Ispanaklı veya Etli Kömbe
Malzemeler:
4 kg. un
1 su bardağı yağ
1 tatlı kaşığı maya
2 kg. ıspanak veya 1 kg. kıyma
1 çay kaşığı susam
yeterince tuz ve su
5 baş kuru soğan
2 çorba kaşığı salça
Hazırlanışı:
Ortası açılan un tuz ve su eklenerek hamur haline getirilir.
Mayalanması için 1-2 saat bekletilir. Mayalanan hamur beş eşit parçaya
bölünerek bezi yapılır. Büyükçe bir tepsinin içi bir çay bardağı yağla
iyice yağlanır. Beziler tepsinin çapına göre açılarak tepsiye yayılır.
Soğan ıspanak ve salçadan hazırlanan iç koyularak dört kat yapılır.
Başka bir kapta susam, 1 bardak un ve 1 bardak su karıştırılarak
bulamaç yapılır, hazırlanan bulamaç tepsideki hamurun üzerine sürülür.
En üste bir su bardağı yağ dökülür. Baklava dilimi şeklinde dilimlenen
yemek fırında pişirilir.
Çingene Kebabı
Malzemeler:
1/2 kg. patlıcan
1 kg. domates
2 baş soğan
4-5 yeşil biber
1/2 demet maydanoz
yeterince tuz ve sumak
Hazırlanışı:
Patlıcan ve domatesler şişlenerek közde pişirilir. Piştikten sonra
kabukları soyulur ve dilimlenerek tepsiye dizilir. Diğer tarafta ise
kuru soğan halka halka doğranarak tuz ve sumakla ovalanır, sonra içine
doğranmış maydanoz konur ve tekrar karıştırılır. Bu karışım kızgın
yağda kavrularak domates ve patlıcanın üzerine dökülür. Hazırlanan
tepsinin üzeri hava almayacak şekilde örtülüp mangalda yarım saat daha
pişirilir. Sıcak servis yapılır.
Karakuş
Malzemeler:
1/2 kg. irmik
1 bardak şeker
2 bardak süt
1 adet limon kabuğu rendesi
1 adet yumurta
Yeterince un
1/2 kg. ceviz içi
Şurup için:
6 bardak şeker-5 bardak su, 1/2 adet limon
Hazırlanışı:
Bir gece önceden irmik ılık süt ile ıslatılır, üzerine yağ ve
yumurta eklenerek yoğrulur. Kulak memesi yumuşaklığına gelinceye kadar
üzerine un serpilir. Hazırlanan hamur 8 eşit parçaya bölünür ve üzerine
nemli bez örtülerek dinlendirilir. Bezeler tek tek üzerine un
serpilerek açılır. Açılan yufkaya dövülmüş ceviz içi ve limon rendesi
serpilir. Tekrar oklavaya sarılarak rulo haline getirilir ve baklava
dilimi halinde kesilir. Diğer taraftan şurup malzemeleri kaynatılarak
soğutulur. Kesilen karakuşlar ise bol yağda kızarıncaya kadar
pişirilerek şerbetin içine atılır. Bastırılarak şurubu emmesi sağlanır.
Bu tatlı yapılırken iki ayrı tava kullanılmalıdır. Her kızartmadan
sonra yağ süzülmelidir.
NE ALINIR?
Geleneksel motiflerle yapılan el sanatları çok gelişmiştir.
Keçecilik, koşumculuk, at arabacılığı, demircilik ve bakırcılık,
yemenicilik, mermercilik, kilimcilik, hasır ve boyra örücülüğü ilin
önemli el sanatları arasında yer alır.
LİNKLER
Adana Valiliği http://www.adana.gov.tr
Adana Belediyesi http://www.adana-bld.gov.tr
Adana Ticaret Borsası http://www.adanatb.org.tr
Adana Sanayi Odası http://www.adaso.org.tr
Adana İl Turizm Müdürlüğü http://www.adanaturizm.gov.tr
Karataş Kaymakamlığı http://www.karatas.gov.tr
Adana Kent Konseyi http://www.adanakentkonseyi.org/
Çukurova Üniversitesi http://www.cu.edu.tr/
Adana Güç Birliği Vakfı http://www.agv.org.tr/
YAPMADAN DÖNME
Kent Merkezindeki Bölge Arkeoloji Müzesini, Etnografya Müzesini, Atatürk Evini gezmeden,
Merkezde Ulu Cami, Sabancı Merkez Cami, Bebekli Kilise, Taş köprü ve Tepebağ Eski Adana evlerini görmeden,
Merkez dışındaki Anavarza, Şar ve Misis ören yerleri Akyatan ve Ağyatan Kuş Cennetlerini görmeden,
Adana Kebabı yemeden, Şalgam suyu ve Aşlama (meyan kökünden yapılmaktadır) içmeden,
Eski çarşıları gezmeden, Karatepe kilimlerinden almadan,
Uzun yıllardan beri yapılan Altın Koza Festivalini izlemeden
Sakın Dönmeyin.
|
